วันพฤหัสบดีที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2556

ว่าด้วยหมาเฝ้าบ้าน ตอน หลักคิดพื้นฐานหมาเฝ้าบ้าน

24 ตุลาคม 2556
ชาญชัย คุ้มปัญญา
            ในยามที่สังคมไทยอยู่ระหว่างการเผชิญทางแพร่งการแก้ปัญหาหลากหลายด้าน การทุจริตคอร์รัปชันเป็นประเด็นหนึ่งที่สังคมหยิบยกขึ้นมาพูดพร้อมกับประเด็นอื่นๆ ในโอกาสนี้จะขอเสนอความคิดส่วนตัวว่าด้วยหมาเฝ้าบ้าน
            ก่อนจะไปถึงหมาเฝ้าบ้านต้องพูดถึงองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ที่หมาเฝ้าบ้านสังกัดอยู่ โดยชื่อองค์กรได้ประกาศชัดว่ามีบทบาทเพื่อการต่อต้านคอร์รัปชันโดยเฉพาะ ไม่มีบทบาทรักษาสิ่งแวดล้อมโลก ไม่มีบทบาทแก้ไขปัญหาเด็กเร่ร่อนหรือแก้ปัญหายาเสพติด แม้ว่าโดยความเป็นมนุษย์เราจำต้องช่วยกันรักษาสิ่งแวดล้อม สงสารเด็กเร่ร่อน ตระหนักว่ายาเสพติดเป็นปัญหาร้ายแรงไม่ยิ่งหย่อนกว่าปัญหาคอร์รัปชัน
            องค์กรต่อต้านคอร์รัปชันเป็นองค์กรภาคประชาชนที่มีบทบาทชัดเจน เช่นเดียวกับกรีนพีซ มูลนิธิเด็ก หรือองค์กรต่อต้านยาเสพติด เป็นหลักการแบ่งแยกกันทำงานตามความสนใจ ตามความถนัด เพื่อเป็นผู้เชี่ยวชาญในภารกิจของตน เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

            หมาเฝ้าบ้านก็มีลักษณะเช่นเดียวกัน ผู้เข้าร่วมเป็นอาสาสมัครที่ต่างมีภารกิจประจำอยู่แล้ว แต่ด้วยจิตสาธารณะ ด้วยความปรารถนาดีต่อสังคมจึงอาสาตัวเข้ามามีส่วน หวังแบ่งเวลาส่วนหนึ่งเพื่อร่วมกันอาสา ร่วมกับองค์กรในการต่อต้านคอร์รัปชันอย่างมียุทธศาตร์ มีเอกภาพ

            เพื่อให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ในที่นี้ขอเสนอความเห็นเบื้องต้นสองสามข้อเพื่อเป็นหลักคิดพื้นฐานของหมาเฝ้าบ้าน ดังนี้
            ข้อแรก ไม่แบกโลกไว้คนเดียว
            หลักคิดข้อแรกคือหมาเฝ้าบ้านต้องไม่คิดว่าตนคือผู้แบกความรับผิดชอบการต่อต้านคอร์รัปชันทั้งหมดไว้แต่ผู้เดียว เพราะไม่สอดคล้องกับความจริง ไม่สามารถทำได้ ในทางตรงข้ามต้องยึดมั่นว่าตนเป็นส่วนเล็กๆ ส่วนหนึ่งของสังคม เป็นกลไกหนึ่งของสังคมเท่านั้น ต้องพยายามแสวงหาความร่วมมือจากหน่วยงานอื่นๆ องค์กรอื่นๆ พยายามแสวงหาแนวร่วมให้มากที่สุด
            อาสาสมัครหมาเฝ้าบ้านไม่ใช่พระเอกขี่ม้าขาว เป็นเพียงคนธรรมดาที่อยากมีส่วนร่วมมากบ้างน้อยบ้างตามบริบทของตน

            ข้อสอง ส่งเสริมความเชี่ยวชาญ
            การทุจริตคอร์รัปชันนับวันจะยิ่งซับซ้อน เพราะผู้กระทำผิดได้เรียนรู้ ได้พัฒนาวิธีการของตนให้ยากแก่การจับผิด ในขณะที่ระบบการป้องปรามตรวจสอบได้พัฒนาให้มีความซับซ้อนเพิ่มขึ้นมากเช่นกัน
            แน่นอนว่าทุกคนสามารถเป็นอาสาสมัครหมาเฝ้าบ้าน ไม่จำกัดความรู้และประสบการณ์ แต่ละคนสามารถแสดงบทบาทของตนได้ สังคมต้องการให้มีอาสาสมัครมากที่สุดเท่าที่จะมีได้ แต่ในอีกด้านหนึ่งสมาชิกหมาเฝ้าบ้านควรพัฒนาความรู้ความเข้าใจ เพื่อให้ตนมีขีดความสามารถในการต่อต้านคอร์รัปชันสูงสุด เป็นประโยชน์ต่อองค์กรและภาพรวมการต่อต้านคอร์รัปชันให้มากที่สุด
            สมาชิกหมาเฝ้าบ้านสามารถเลือกที่จะแสดงบทบาทตามความรู้ความเข้าใจที่มีอยู่ และสามารถเป็นสมาชิกที่พัฒนาความรู้ความสามารถจนเป็นผู้เชี่ยวชาญทางด้านนี้

            ข้อสาม การต่อสู้ทางการเมืองกับหมาเฝ้าบ้าน
            การต่อสู้ทางการเมือง การช่วงชิงอำนาจทางการเมืองเป็นเรื่องปกติของสังคม ประวัติศาสตร์โลกหลายพันปีเต็มไปด้วยเรื่องราวเหล่านี้ การปกครองตามระบอบประชาธิปไตยต้องการและส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมทางการเมืองให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้
            การทุจริตคอร์รัปชันเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเอ่ยถึงอยู่เสมอในทางการเมือง การอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลก็จะมีหัวข้อนี้ การรัฐประหารมักจะมีเรื่องนี้เป็นเหตุผลรวมอยู่ด้วย

            บทบาทหลักที่เหมาะสมของหมาเฝ้าบ้านคือ การป้องปราม การเฝ้าระวังเหตุ การส่งเสริมให้มีอาสาสมัครมาร่วมด้วยช่วยกันให้มากที่สุด ทำให้สังคมตื่นรู้ ตื่นตัวและร่วมกันต่อต้านคอร์รัปชัน เป็นส่วนหนึ่งภายใต้ยุทธศาสตร์องค์กรที่มีบทบาทครอบคลุมมากกว่า
            แต่บทบาทหน้าที่ของหมาเฝ้าบ้านดังกล่าวไม่ได้อิงหรือทำหน้าที่เพื่อใคร กลุ่มการเมืองใด หรือเพื่อหน่วยงานใดที่ไม่เกี่ยวข้องกับการต่อต้านคอร์รัปชันโดยตรง

            หากข้อมูลของหมาเฝ้าบ้านเป็นเหตุให้พรรค ก. สามารถโค่นล้มพรรค ข. จะไม่เกี่ยวข้องกับหมาเฝ้าบ้าน เช่นเดียวกับหากมีผู้ทำการรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลก็ไม่เกี่ยวข้องกับหมาเฝ้าบ้านเช่นกัน เพราะบทบาท การเปิดเผยข้อมูลของหมาเฝ้าบ้านกระทำเพื่อสาธารณะประโยชน์ ไม่ได้เจาะจงเพื่อใครหรือกลุ่มใดโดยเฉพาะ

            สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศหนึ่งที่มีองค์กรภาคประชาชนจำนวนนับหมื่นนับแสน มีกลุ่มที่ส่งเสริมให้ประชาชนมีอาวุธปืนเพราะเห็นว่าจำต้องมีอาวุธสำหรับป้องกันตนเอง กับกลุ่มต่อต้านเพราะเห็นว่าการมีอาวุธทำให้เกิดการยิงกันตายมากขึ้น อเมริกามีกลุ่มส่งเสริมนโยบายประกันสุขภาพ (รัฐบาลใช้งบประมาณสนับสนุนให้ประชาชนสามารถรับบริการรักษาโรค) กับกลุ่มต่อต้านนโยบายดังกล่าวเพราะเห็นว่าเป็นการสิ้นเปลืองงบประมาณ เป็นปัญหาแก่ประเทศในระยะยาว
            ในสังคมหนึ่งๆ จึงมีหลากหลายความคิด ประชาชนทุกคนมีสิทธิเลือกสนับสนุนตามกลุ่มที่ตนเห็นชอบ และหมาเฝ้าบ้านควรเป็นกลุ่มอาสาสมัครที่มุ่งให้ความสนใจกับการต่อต้านคอร์รัปชันเพื่อประโยชน์ของทุกคนทุกฝ่าย ไม่จำกัดตนเองแม้มีแรงกดดันจากภายนอก

            ดังที่กล่าวแล้วว่าหมาเฝ้าบ้านไม่ใช่พระเอกขี่ม้าขาว แต่หากการทำหน้าที่ของเรามีประสิทธิภาพ จะช่วยให้กลุ่มอื่นๆ ในสังคมลุกขึ้นมาแสดงบทบาทของเขาเอง
---------------


บทความแนะนำ

อี-คอมเมิร์ซที่เชื่อมโยงทั้งอาเซียน

14 พฤศจิกายน 2017 (ปรับปรุง 17 พฤศจิกายน 2017) ชาญชัย คุ้มปัญญา เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน ในที่ประชุมเอเปก ลีเซียนลุง ( Lee Hsien Loon...