ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

ออกกำลังกาย เพื่ออายุยืนยาวและเป็นสุข

สถานการณ์การออกกำลังกายโลกไม่ดีขึ้น เสี่ยงต่อการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง องค์การอนามัยจึงออกโรงเตือนอีกครั้ง บางบริษัท สถานศึกษาบางแห่งมีกิจกรรมออกกำลังกายทุกวัน เป็นตัวอย่างที่ดี

            ทุกวันนี้ผู้ใหญ่กว่า 1,400 ล้านคนทั่วโลกเสี่ยงเป็นโรคเรื้อรังร้ายแรงเพราะใช้ชีวิตที่สะดวกสบาย ออกกำลังน้อย เมื่อป่วยแล้วจะส่งผลต่อสุขภาพจิต คุณภาพชีวิตแย่ลง ไม่สามารถใช้ชีวิตเหมือนคนปกติ
            องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่าผู้ใหญ่ควรออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ถ้าเป็นการออกกำลังกายแบบไม่ใช้แรงมาก เช่น เดินเร็ว (brisk walking) ว่ายน้ำ และออกกำลังกายให้ได้สัปดาห์ละ 75 นาทีถ้าเป็นแบบใช้แรงมาก เช่น วิ่ง กีฬาที่เล่นเป็นทีม
            งานวิจัยที่สำรวจ 168 ประเทศพบว่า แม้หลายปีที่ผ่านมาหน่วยงานสาธารณสุข องค์กรส่งเสริมสุขภาพต่างๆ พยายามชี้ชวนให้คนออกกำลังกาย แต่สถานการณ์โดยรวมไม่ดีขึ้น คนส่วนใหญ่ยังใช้แรงหรือมีกิจกรรมทางกายในระดับเท่าสมัยปี 2001 ประชากรราว 1,400 ล้านคน (27.5 เปอร์เซ็นต์ อายุ 18 ปีขึ้นไป) หรือราว 1 ใน 4 ของโลกจึงอยู่ในภาวะออกกำลังกายน้อยเกินไป
            องค์การอนามัยโลกมีเป้าหมายลดจำนวนผู้ออกกำลังกายน้อยได้ให้ร้อยละ 10 ภายในปี 2025 รายงานล่าสุดบ่งชี้ว่าไม่เป็นไปตามแผน เป็นเหตุให้องค์การอนามัยโลกต้องออกโรงเตือนอีกครั้ง
            ข้อแนะนำคือ องค์กรและรัฐบาลประเทศต่างๆ ต้องเพิ่มนโยบาย เพิ่มมาตรการกระตุ้นให้คนออกกำลังกายมากกว่านี้
ฆาตกรเงียบ :
            การใช้ชีวิตที่สะดวกสบายออกแรงน้อยเปรียบเสมือนฆาตกรเงียบ เสี่ยงทำให้เป็นโรคสมองเสื่อม โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคความดันสูง เป็นโรคเบาหวาน มะเร็งเต้านมและลำไส้
กลุ่มเสี่ยงมักเป็นพวกผู้มีฐานะดีและขาดออกกำลังกาย ใช้ชีวิตที่มักอยู่ในอาคาร นั่งทำงานในออฟฟิศ กินอาหารที่มีแคลอรี่สูง เดินทางโดยรถ ส่วนใหญ่เป็นคนเมือง
ข้อมูลล่าสุดบ่งชี้ว่าประชากรกลุ่มประเทศที่มีรายได้สูงเป็นปัญหามากที่สุด ส่วนกลุ่มประเทศที่มีแนวโน้มคนขาดออกกำลังกาย ใช้แรงน้อยลงมากที่สุดคือแถบประเทศเอเชียตะวันออกกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สถานการณ์ของจีนที่หลายคนมีวิถีชีวิตที่สะดวกสบายมากขึ้นกับจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มมากขึ้นมีผลต่อสถิติ
            ผู้หญิงมักใช้แรงน้อยกว่าชาย (โดยเฉพาะในแถบเอเชียตะวันออกกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) หญิงกลุ่มเสี่ยงคือพวกอยู่แต่ในบ้าน จัดการดูแลเรื่องภายในบ้านโดยมีเครื่องทุ่นแรงจำนวนมาก เช่น เครื่องซักผ้า เครื่องล้านจาน เครื่องทำความสะอาดพื้น แม้จะบอกว่าดูแลงานบ้านมากมาย การทำงานบ้านถือได้ว่าเป็นการออกกำลังกาย แต่กิจกรรมที่ทำใช้แรงน้อยเกินไป
            4 ประเทศที่ประชากรเสี่ยงมากที่สุดคือ คูเวต อเมริกันซามัว (American Samoa – เกาะแห่งหนึ่งในแปซิฟิก) ซาอุดิอาระเบียและอิรัก ประชากรกว่าครึ่งขาดการออกกำลังกาย (เฉพาะคูเวตสูงถึงร้อยละ 67)
            ประเทศที่คนออกกำลังน้อยลงและน่าเป็นห่วงคือ เยอรมนี นิวซีแลนด์และสหรัฐอเมริกา
คนไทยร้อยละ 24.6 อยู่ในกลุ่มเสี่ยง แยกเป็นเพศหญิงร้อยละ 21.8 ชาย 27.2
            การเพิ่มกิจกรรมทางร่างกายทำได้หลายวิธี แนะนำให้เลือกวิธีที่เหมาะสม ตั้งแต่การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ ขี่จักรยาน ว่ายน้ำ เล่นกีฬา แอโรบิค โยคะ แม้กระทั่งทำสวน
คลิกที่รูป อ่านหนังสือ ดูวีดีโอเด็ก ฟรี 1 เดือน

ไม่ใช่เรื่องส่วนบุคคลหรือครอบครัวเท่านั้น :
            เราอาจแบ่งการใช้ชีวิตในแต่ละวันเป็น 3 ช่วง คือ ช่วงเวลาอยู่บ้าน เดินทาง และเวลาทำงาน (หรือเรียน) ในหลายประเทศทั้ง 3 ช่วงต่างมีเครื่องมืออุปกรณ์ทำให้ชีวิตสะดวกสบาย ออกแรงน้อย สมัยก่อนต้องหาบน้ำมาใช้ในบ้าน ต้องตัดฟืน ปัจจุบันกลายเป็นเปิดก๊อกน้ำเสียบปลั๊กไฟ ในอดีตต้องเดินไปทำงานหลายกิโล กลายเป็นโดยสารรถสาธารณะ ใช้รถส่วนตัว เมื่อถึงที่ทำงานหรือห้องเรียน หลายคนทำงานโดยท่านั่งหลายชั่วโมง
            เหล่านี้คนจึงออกแรงน้อยกว่าอดีต แม้บริโภคอาหารเท่าเดิมย่อมทำให้น้ำหนักตัวเพิ่ม เสี่ยงเป็นโรคมากขึ้น
การเจ็บป่วยที่เอ่ยถึงไม่ควรมองว่าเป็นเรื่องส่วนบุคคลหรือครอบครัวเท่านั้น ควรมองว่าเป็นประเด็นระดับประเทศและโลก เป็นวาระแห่งชาติส่งเสริมให้คนมีสุขภาพดีอายุยืนยาวด้วยการออกกำลังกาย ทุกคนดูแลสุขภาพตนเอง รัฐบาลหรือชุมชนควรมีมาตรการส่งเสริมให้คนดูแลรักษาสุขภาพในทุกเพศทุกวัย ไม่เฉพาะผู้สูงวัยเท่านั้น
ข้อแนะนำจากองค์การอนามัยโลกคือ ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอทุกวันๆ ละ 30 นาที ทำให้ได้สัปดาห์ละ 5 วัน เวลาครึ่งชั่วโมงจึงไม่ยาวแต่ต้องทำสม่ำเสมอ การส่งเสริมให้คนออกกำลังกายจึงต้องทำให้พวกเขามีนิสัยออกกำลังกายเป็นประจำ บางบริษัท สถานศึกษาบางแห่งมีกิจกรรมออกกำลังกายทุกเช้าหรือเย็น เป็นตัวอย่างที่ดี ในครอบครัวควรมีการพูดเรื่องดูแลสุขภาพ และร่วมกันออกกำลังกายทั้งครอบครัว
            ประชากรที่มีคุณภาพต้องมีสุขภาพดีด้วย ยกตัวอย่าง ประเทศไม่ต้องการนักเรียนนักศึกษาที่เรียนดีแต่สุขภาพแย่ เริ่มเจ็บป่วยเรื้อรังก่อนวัยอันควร เป็นภาระแก่สังคมประเทศชาติในยามที่พวกเขาควรเป็นกำลังสำคัญของครอบครัว ควรมีมาตรการส่งเสริม เช่น มีคะแนนสำหรับสุขภาพดี สนับสนุนให้คนพยายามรักษาสุขภาพ บริษัทน้อยใหญ่หรือรัฐวิสาหกิจต่างๆ ควรมีกิจกรรมให้พนักงานลูกจ้างได้ออกกำลังกายทุกวัน
            มีข้อมูลว่าปี 2010 ชาวอเมริกัน 26 ล้านคนป่วยเป็นโรคเบาหวาน และอีก 79 ล้านคนเสี่ยงเป็นโรคเบาหวานอย่างมาก ปี 2007 สังคมต้องเสียเงินราว 218,000 ล้านดอลลาร์ (7 ล้านล้านบาท - งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2562 ของไทยอยู่ที่ 3 ล้านล้านบาท) สำหรับผู้ป่วยและการป้องกันโรคเบาหวาน เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ผู้ป่วยกลายเป็นคนตาบอด ป่วยเป็นโรคไตระยะสุดท้าย และอีกราว 65,000 คนที่ต้องตัดขาทิ้งทุกปี ที่สุดแล้วผู้ป่วยโรคเบาหวาน 2 ใน 3 จะจบชีวิตด้วยโรคหลอดเลือดหัวใจ
            บางคนคิดว่าหากเจ็บป่วยแล้วสามารถรักษาฟรี ความจริงคือไม่มีอะไรฟรี ค่ารักษาพยาบาลที่รัฐใช้มาจากเงินภาษี หากต้องสร้างโรงพยาบาลเพิ่ม มีตึกมีเตียงผู้ป่วยเพิ่ม มีแพทย์พยาบาล ยารักษาโรคต่างๆ ล้วนต้องใช้งบประมาณทั้งสิ้น จะดีกว่าหรือไม่หากนำเงินเหล่านี้ไปใช้ในทางอื่นที่เป็นประโยชน์
            ดังข้อมูลข้างต้น ถ้าสังคมอเมริกันดูแลสุขภาพมากกว่านี้ เพียงแค่สามารถลดค่าใช้จ่ายได้สักร้อยละ 10 เท่ากับประหยัดได้ถึง 700,000 ล้านบาทต่อปี นี่เฉพาะโรคเบาหวานเท่านั้น

สังคมที่คำนึงสุขภาพรอบด้านครบทุกมิติ :
            รายงานขององค์การอนามัยโลกฉบับนี้มุ่งประเด็นออกกำลังกาย เพื่อให้ประชากรโลกมีสุขภาพดี ถ้ามองอย่างรอบด้านครบมิติจำต้องคำนึงเหตุและปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพอื่นๆ ด้วย เช่น สังคมต้องลดละเลิกบุหรี่ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ส่งเสริมอาหารที่บำรุงสุขภาพ ไม่ส่งเสริมการขายอาหารที่บั่นทอนสุขภาพ เช่น องค์การอนามัยโลกเสนอจำกัดการบริโภคน้ำตาล สังคมก็ควรดำเนินตามนั้น เพียงแค่รู้แต่ไม่ทำตามย่อมไร้ผล และอาจถูกตีความว่าละเลยต่อบทบาทหน้าที่
            ร่างกายคนเราเมื่อถึงเวลาหนึ่งจะเริ่มเสื่อมถอยเหมือนรถยนต์ที่มีอายุใช้งาน แต่เราสามารถขยายช่วงเวลาที่มีสุขภาพดีด้วยการถนอมร่างกายเหมือนใช้รถอย่างทะนุถนอม หนึ่งในวิธีนั้นคือด้วยการออกกำลังกายอย่างเพียงพอและเหมาะสม
            สุขภาพกายที่ดีหมายถึงสามารถใช้ชีวิตอย่างคนปกติ อย่างที่เราคาดหวัง สามารถทำสิ่งดีต่างๆ ที่ต้องการ เป็นประโยชน์ทั้งต่อตัวเองและคนรอบกาย ในทางตรงข้ามเมื่อเจ็บป่วยย่อมไม่อาจใช้ชีวิตอย่างคนปกติ ความสามารถทางกายทางสมองลดลง เป็นภาระต่อครอบครัว สังคมประเทศชาติ
            การรักษาสุขภาพ การออกกำลังกายไม่ควรถือว่าเป็นเรื่องส่วนบุคคลเท่านั้น ควรเป็นหน้าที่อย่างหนึ่งของความเป็นครอบครัว ทุกคนในครอบครัวต้องส่งเสริมให้สมาชิกมีสุขภาพแข็งแรง สังคมต้องมีแนวคิดการดูแลสุขภาพอย่างรอบด้านครบทุกมิติ เพราะสุขภาพดีมาจากหลายเหตุปัจจัย การออกกำลังกายเป็นเพียงหนึ่งปัจจัยเท่านั้น
การสร้างคนสร้างชาติต้องยึดหลักองค์รวม ไม่อาจคิดแบบแยกส่วน ต่างฝ่ายต่างคิด ต่างฝ่ายต่างทำ ทำอย่างไรจึงจะทำให้การดูแลสุขภาพเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกคนจะทำ ตั้งแต่ระดับส่วนตัว ครอบครัว จนถึงระดับประเทศและโลก
9 กันยายน 2018
ชาญชัย คุ้มปัญญา
(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ สถานการณ์โลกไทยโพสต์ ปีที่ 22 ฉบับที่ 7974 วันอาทิตย์ที่ 9 กันยายน พ.ศ.2561)
------------------------
ประชาสัมพันธ์ :
จองโรงแรมที่พักกับ Booking.com
728*90 จองตั๋วเครื่องบินและโรงแรมที่พัก พร้อมเปรียบราคา โดย Jetradar

บรรณานุกรม :
1. 1.4 billion risk disease from lack of exercise: WHO. (2018, September 5). AFP. Retrieved from https://www.afp.com/en/news/205/14-billion-risk-disease-lack-exercise-who-doc-18u9uo1
2 DiPiro, Joseph T., Talbert, Robert L., Yee, Gary C., Matzke Gary R., Wells, Barbara G., & L. Michael Posey. (2014). Pharmacotherapy: A Pathophysiologic Approach (9th Ed.). USA: McGraw-Hill Companies.
3. Guthold, Regina., Stevens,Gretchen A., Riley,Leanne M., & Bull, Fiona C. (2018, September 4). Worldwide trends in insufficient physical activity from 2001 to 2016: a pooled analysis of 358 population-based surveys with 1•9 million participants. The Lancet. Retrieved from https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(18)30357-7/fulltext
4. Rourke, John T., & Boyer. Mark A. (2002). World Politics: International Politics on the world stage,(brief 4th Ed.). USA: McGraw-Hill/Dushkin.
5. WHO warning over global lack of exercise. (2018, September 5). BBC. Retrieved from https://www.bbc.com/news/health-45408017
-----------------------------

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

อีโบลาระบาดจริงอีกครั้งที่คองโก

รัฐบาลคองโกประกาศภัยเชื้ออีโบลาระบาด พบผู้เสียชีวิตใกล้ 40 รายแล้ว ข่าวดีคือองค์การอนามัยโลกให้ความช่วยเหลือใกล้ชิด มีวัคซีนป้องกันโรค แต่เขตระบาดอยู่ในพื้นที่สงครามยากต่อการควบคุม

กระทรวงสาธารณสุขประเทศคองโกแถลงเมื่อวันที่ 7 สิงหาคมว่ามีผู้เสียชีวิตจากเชื้อไวรัสอีโบลา (Ebola virus) เพิ่มอีก 2 ราย รวมแล้วการระบาดรอบใหม่พบผู้เสียชีวิตแล้ว 36 ราย
ล่าสุด ข้อมูลเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มเป็น 105 รายแล้ว แม้จะมีระบบควบคุมกักกันโรค ให้วัคซีนวันละ 400-600 ราย ที่แย่ที่สุดคือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขติดเชื้อด้วย

องค์การอนามัยโลกแถลงว่าสายพันธุ์ที่ระบาดเป็นสายพันธุ์รุนแรงที่สุด อัตราเสียชีวิตสูงสุด ตั้งแต่ร้อยละ 50 ขึ้นไป ดีที่เป็นสายพันธุ์เดิมที่มีวัคซีนป้องกัน อย่างไรก็ตาม พื้นที่ระบาดอยู่ในแถบภาคเหนือเขตไม่สงบ มีการปะทะกันด้วยอาวุธสงครามของกองกำลังต่างๆ เป็นอีกสาเหตุที่การควบคุมโรคยากลำบากขึ้นมาก อะไรคือโรคอีโบลา : โรคอีโบลา (Ebola virus disease หรือ EVD) คือโรคติดเชื้อไวรัสเฉียบพลันชนิดหนึ่ง ยังไม่มียารักษา ผู้ป่วยมีอัตราเสียชีวิตสูง ผู้ติดเชื้อจะเริ่มต้นด้วยอาการคล้ายหวัดหลายอย่าง …

เด็กติดเกมติดเน็ต ควรแก้ที่เด็กหรือผู้ใหญ่

สังคมกังวลเมื่อเด็กติดเกมติดเน็ตมากขึ้นทุกที พ่อแม่หลายคนห่วงลูกที่ผลการเรียนแย่ลง กรณีร้ายแรงคือกลายเป็นคนอารมณ์แปรปรวน ควบคุมตัวเองไม่ได้ คำถามคือใครที่ทำให้เด็กติดเกมติดเน็ต

รายงานกระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่นล่าสุดระบุว่านักเรียนมัธยมต้นกับมัธยมปลายทุก 1 ใน 7 คนกำลังเผชิญปัญหาจากการติดอินเทอร์เน็ต (Internet addiction)สถิตินี้เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เด็กเหล่านี้ไม่สนใจเรียนหนังสือ ทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เป็นข้อมูลสำรวจเมื่อสิ้นปีงบประมาณ 2017 พบว่าเด็กนักเรียนญี่ปุ่นราว 930,000 คนติดเกมออนไลน์หรือโซเชียลมีเดีย ในขณะที่เมื่อ 5 ปีก่อนมีเพียง 400,000 รายเท่านั้น  โรคติดอินเทอร์เน็ต : โรคติดอินเทอร์เน็ตหรือ Internet Addiction Disorder (IAD) เป็นการ “เสพติด” (an addiction) คือยิ่งเล่นยิ่งอยากเล่นต่อ สูญเสียการควบคุมตัวเอง ระบบประสาทและสมองผิดปกติ การติดเน็ตรวมทุกกิจกรรมที่ทำผ่านอินเทอร์เน็ต เช่น การท่องเว็บ ดูหนังโป๊ คุยในห้องแชท ส่งข้อความไปมา เล่นเกมในเน็ต ฯลฯ อาจเป็นการใช้เน็ตผ่านคอมพิวเตอร์ สมาร์ทโฟนหรืออุปกรณ์อื่นๆ โรคติดอินเทอร์เน็ต ไม่เพียงทำลายสุขภาพผู้เล่นอินเทอร์เน็ต ทำให้ระบบประสาท…