ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

หมาเฝ้าบ้าน พลังพลเมือง

ในสังคมขององค์กรภาคประชาชนจะมีกลุ่มที่เรียกตัวเองว่าเป็น “Watch Dog” ทำหน้าที่หลากหลาย เช่น คุ้มครองสิทธิมนุษยชน ผู้ด้อยโอกาส ดูแลสิทธิประชาชน แม้กระทั่งตรวจสอบการทำงานขององค์กรศาสนา
            มีผู้แปลคำว่า “Watch Dog” เป็นภาษาไทยว่า “หมาเฝ้าบ้าน” และใช้คำๆ นี้แทนชื่อกลุ่มตนเองเรียกว่า “โครงการหมาเฝ้าบ้าน” หรือเรียกสั้นๆ ว่าหมาเฝ้าบ้าน
อะไรคือ “หมาเฝ้าบ้าน” :
            เวลาพูดถึง “โครงการหมาเฝ้าบ้าน” หรือ “หมาเฝ้าบ้าน” ขององค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) คนที่รู้จักคงให้คำตอบหลากหลายขึ้นกับทัศนคติมุมมองของแต่ละคน บ้างตอบว่าดีใจที่มีกลุ่มแบบนี้ มองหามานานแล้ว พร้อมสนับสนุนให้ความร่วมมือ บ้างอาจตอบว่าพวกอยู่ดีไม่ว่าดี ชอบยุ่งเรื่องชาวบ้าน และอื่นๆ อีกมากมาย
            ถ้าตอบแบบ “หมาจริงๆ” เจ้าของบ้านหวังอยากได้หมาที่ผู้เลี้ยงอุ่นใจทั้งยามตื่น ยามหลับ และยามเมื่อไม่มีใครอยู่บ้าน เป็น “หมา” ที่เป็น “หมาเฝ้าบ้าน” จริงๆ
            ในนิยามกลางๆ หมาเฝ้าบ้านคือประชาชนที่ต้องการมีส่วนร่วมต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน โดยเฉพาะการคอร์รัปชันที่เกี่ยวข้องกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ ผู้ทุจริตต่อหน้าที่หรือประพฤติมิชอบ รวมทั้งภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง ตระหนักว่าปัญหาคอร์รัปชันนั้นใหญ่โต ไม่อาจทนอยู่นิ่งเฉย สังคมไทยจะเจริญและน่าอยู่กว่านี้มากหากการทุจริตลดน้อยลง พวกเขาอยากมีส่วนทำให้ประเทศน่าอยู่ยิ่งขึ้น
พวกเขาเป็นคนธรรมดาจากหลายวัย หลากหลายสาขาอาชีพ ทั่วทุกภาค ไม่ใช่พระเอกขี่ม้าขาว ไม่ใช่ “สไปเดอร์แมน ซุปเปอร์แมน” ลำพังหมาเฝ้าบ้านไม่สามารถแก้ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันทั้งหมด แต่เป็นตัวอย่าง “พลังพลเมือง” ที่ลุกขึ้นสู้เพื่อความชอบธรรม สังคมที่ดีกว่า

หมาเฝ้าบ้านทำอะไรได้บ้าง :
            ยุทธศาสตร์หลักของหมาเฝ้าบ้านคือการสร้างและใช้พลังมวลชนผ่านสื่อต่างๆ โดยเฉพาะสื่อออนไลน์ สิ่งที่เกิดขึ้นภายใต้ยุทธศาสตร์นี้คือ
            ประการแรก เปลี่ยนการบ่นเป็นการต้านโกง
            แทนที่จะนั่งบ่นว่าข้าราชการคนนี้คนนั้นโกง นักการเมืองตระกูลนี้ตระกูลนั้นคอร์รัปชัน (อาจจริงหรือไม่จริง) สมาชิกหมาเฝ้าบ้านจะเปลี่ยนการบ่นเป็นการหาข้อมูลเบื้องต้นอย่างมีหลักการ ให้ข้อมูลการทุจริตเบื้องต้นแก่หน่วยงานหมาเฝ้าบ้าน จากนั้นเมื่อทีมงานหมาเฝ้าบ้านตรวจสอบข้อมูล เห็นว่าข้อมูลครบถ้วนน่าเชื่อว่ามีการทุจริตคอร์รัปชันจริงก็จะนำข้อมูลเผยแพร่ผ่าน Facebook สมาชิกจะช่วยกันกดไลค์กดแชร์ ทำให้สังคมรับรู้ในวงกว้าง
            ในหลายกรณี ป.ป.ช. ป.ป.ท. จะดำเนินการต่อ หลายกรณีอยู่ระหว่างดำเนินการ แต่ผลสำคัญคือบรรดาผู้คิดจะทุจริตต้องระวังตัวมากขึ้น ต้องคอยระแวงว่าจะมีใครนำข้อมูลทุจริตให้หมาเฝ้าบ้านหรือไม่
            มีผู้กล่าวว่าคนสุจริตควรนอนหลับฝันดีมีความสุข ส่วนคนทุจริตต้องปล่อยให้หวาดผวา

            ประการที่ 2 การคว่ำบาตรทางสังคม (social sanction)
            เมื่อมีคนฟ้องร้องคดีทุจริต ตามระบบการสืบสวนสอบสวน การพิจารณาคดีในชั้นศาลในปัจจุบัน จะต้องใช้เวลาหลายปีกว่าคดีจะสิ้นสุด บางคดีอาจใช้เวลากว่าสิบปี หลายคดีหมดอายุความก่อน
            ในหลายกรณี ข้าราชการผู้กระทำทุจริตยังคงรับราชการต่อไป บางคนเติบโตก้าวหน้าขึ้นไปเรื่อยๆ (พร้อมกับทุจริตเพิ่มอีกหลายเรื่อง) จนคนฟ้องเอือมระอาและเห็นว่าตนเสี่ยงถูกคุกคามหากผู้ทุจริตรู้ว่าตนเป็นผู้ฟ้องร้อง
            ระบบของหมาเฝ้าบ้านไม่ต้องรอเวลาเป็นสิบปีเพราะใช้การคว่ำบาตรทางสังคม เผยแพร่ให้สังคมรับรู้ทั่วไปว่าใครมีพฤติกรรมส่อว่าทุจริตประพฤติมิชอบ

            ในอนาคต มาตรการคว่ำบาตรทางสังคมอาจหมายถึง การไม่คบค้าสมาคมด้วย และถ้าผู้ทุจริตเกี่ยวข้องกับบริษัทก็อาจคว่ำบาตรด้วยการไม่ซื้อสินค้าบริการของบริษัทนั้น
            ในอีกมุมหนึ่ง สามารถสนับสนุนข้าราชการ บริษัทห้างร้าน ร้านแผงลอยที่ทำหน้าที่ ดำเนินกิจการอย่างซื่อสัตย์สุจริต ข้าราชการสุจริตได้รับการปกป้องสนับสนุน
            บริษัทที่สนับสนุนการต่อต้านคอร์รัปชันจะเป็นภาพลักษณ์ที่ดีแก่บริษัทตนเอง แม้กระทั่งร้านข้าวมันไก่ ร้านก๋วยเตี๋ยวหน้าปากซอย หากสามารถพิสูจน์ว่าทำอาชีพด้วยความสุจริต ชาวบ้านในละแวกนั้นน่าจะเข้าไปอุดหนุน

ประโยชน์ของการเป็นสมาชิกหมาเฝ้าบ้าน :
            โครงการหมาเฝ้าบ้านทำงานอย่างมีวิสัยทัศน์ มียุทธศาสตร์ ดังนั้นผู้ประสงค์ต่อต้านคอร์รัปชันร่วมกับหมาเฝ้าบ้านอย่างใกล้ชิดจึงจำต้องผ่านการอบรมแนวทางของหมาเฝ้าบ้าน ผู้ผ่านการอบรมจะได้เป็น “อาสาสมัครสมาชิกหมาเฝ้าบ้าน” มีประโยชน์ดังนี้
            ประการแรก ได้รับการติดอาวุธ
            ผู้ผ่านการคัดเลือกจะได้รับการอบรมปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน ประกอบวิสัยทัศน์ แนวคิดการต่อต้านคอร์รัปชันขององค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ยุทธศาสตร์หมาเฝ้าบ้าน กฎหมายที่เกี่ยวข้อง การคิดอย่างเป็นระบบ ไม่มโนไปเอง ไม่สรุปโดยขาดข้อมูลที่เชื่อถือได้ เป็นการฝึกฝนให้ “ดมกลิ่น” มองเห็นการทุจริตที่เกิดขึ้น
            ประการที่ 2 ได้รับการป้องกัน
            ผู้เปิดโปงทุจริตจำต้องรู้จักป้องกันตนเอง หมาเฝ้าบ้านสอนหลักให้รู้จักระมัดระวัง ไม่ทำผิดกฎหมายโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เช่น ถูกฟ้องหมิ่นประมาท ละเมิดกฎหมายลิขสิทธิ์เนื่องจากการแชร์ โพสต์ที่ผิดกฎหมาย
            การเปิดโปงกระทำในนามขององค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ปกปิดชื่อผู้แจ้งเบาะแสให้ข้อมูล เป็นอีกวิธีที่ใช้ปกป้องผู้หวังดีต่อชาติบ้านเมือง
            ประการที่ มีที่ปรึกษา
            ทันทีที่เป็นสมาชิกหมาเฝ้าบ้านหรือทำงานกับหมาเฝ้าบ้าน บุคคลผู้นั้นไม่ได้ต่อต้านคอร์รัปชันตามลำพังอีกต่อไป เพราะในระบบจะมีทีมงานคอยให้คำปรึกษา เติมเต็มส่วนที่ขาด
            ประการที่ มีเพื่อน
            สมาชิกหมาเฝ้าบ้านประกอบด้วยคนทุกเพศทุกวัย หลากหลายสาขาอาชีพจากทุกภาคส่วนของประเทศ เกิดเป็นสังคมของผู้มีอุดมการณ์เดียวกัน ร่วมเรียนรู้ผ่านความรู้ประสบการณ์ของเพื่อนๆ ภายในกลุ่ม ในแต่ละปีจะมีกิจกรรมพบปะตามความเหมาะสม
            การต่อต้านคอร์รัปชันเป็นทางไกลที่ต้องเดินอีกหลายปี มีอุปสรรค การเดินไปด้วยกันหลายคนย่อมดีกว่าการเดินไปคนเดียว ในระหว่างทางนอกจากมีเพื่อนคอยให้กำลังใจ ยังสามารถแวะชมความงามของโลกนี้ มิตรภาพอันงดงามคือหนึ่งในความงามของโลก

ผลของหมาเฝ้าบ้าน :
            “โครงการหมาเฝ้าบ้าน” เริ่มต้นเมื่อราว 3 ปีก่อน ถือว่าเป็นโครงการน้องใหม่แต่มีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ผลของหมาเฝ้าบ้านสามารถนำเสนอ 2 กรอบ คือ กรอบต่อต้านคอร์รัปชันกับกรอบพลังพลเมือง (active citizen)
            หลักคิดที่สำคัญคือ ในระบบกฎหมายระบบนิติธรรม ประชาชนไม่สามารถจับผู้อื่นใส่กุญแจมือ ลากตัวคนที่คิดว่าทำผิดกฎหมายเข้าคุก ไม่สามารถตัดสินพิพากษาว่านายคนนี้คนนั้นต้องจำคุกกี่ปี ต้องริบทรัพย์หรือไม่ เพราะหากสังคมเป็นเช่นนี้จะกลายเป็นสังคมคนเถื่อน ตั้งศาลเตี้ยพิพากษากันเอง
            หลักคิดอีกข้อคือปัญหาคอร์รัปชันต้องแก้ในหลายมิติ ต้องปฏิรูปครบวงจร ตั้งแต่ปฏิรูปค่านิยมความคิด ปฏิรูปการเมือง เศรษฐกิจ การศึกษา ระบบยุติธรรม ระบบราชการ เรื่องเหล่านี้ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงในชั่วข้ามคืน
            บางคนแนะนำว่าต้องปฏิรูปกฎหมายนำผู้กระทำผิดมาลงโทษอย่างทันท่วงที แต่การปฏิรูปกฎหมาย การบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังจำต้องอาศัยแรงสนับสนุนจากประชาชน ต้องอาศัยพลังพลเมืองเป็นอีกแรงขับเคลื่อนให้ความฝันนี้กลายเป็นความจริง หมาเฝ้าบ้าน องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) คืออีกหนึ่งตัวอย่างพลังพลเมืองที่กำลังขับเคลื่อนอยู่

            โดยรวมแล้ว “โครงการหมาเฝ้าบ้าน” จึงเป็นศูนย์รวมและเป็นที่พึ่งพาของประชาชนผู้กำลังต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน สอนแนวทางตามยุทธศาสตร์ ให้รู้จักระมัดระวังตัวเอง มีเพื่อนมีที่ปรึกษาในระหว่างที่ประเทศกำลังเดินหน้าปฏิรูป

          หวังว่าความพยายามการขับเคลื่อนของหมาเฝ้าบ้านจะเป็นกำลังใจแก่กลุ่มพลังพลเมืองอื่นๆ เป็นแบบอย่าง เป็นแรงบันดาลใจให้ประชาชนคนธรรมดาร่วมมือสร้างสรรค์สิ่งดีงามในประเด็นอื่นๆ ด้านอื่นๆ
            การเป็นพลเมืองที่ดีทำได้ในหลายด้าน ไม่จำต้องเป็นการต่อต้านทุจริตเท่านั้น อาจเป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม พวกต่อสู้เพื่อคนด้อยสิทธิ์ ฯลฯ ในท่ามกลางพลังพลเมืองทั้งหลายจะมีคนกลุ่มหนึ่งที่ขอทำหน้าที่เป็น “หมาเฝ้าบ้าน” ต่อต้านคอร์รัปชันอย่างต่อเนื่อง
            และด้วยความต่อเนื่อง การรวมกลุ่มอย่างมีเป้าหมาย ความมุ่งมั่นที่จะสร้างสรรค์สังคมให้ดีกว่าที่เป็นอยู่ เวลาและประสบการณ์จะหล่อหลอมคนเหล่านี้ให้มีความรู้ มีสติปัญญา ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพสูงยิ่งขึ้น เป็นที่วางใจของพลเมืองทั้งประเทศ
            หนทางข้างหน้าของ “หมาเฝ้าบ้าน” ยังอีกยาวไกล ผู้คนจะรับรู้ตีแผ่เรื่องราวของพวกเขาในระหว่างที่หมาเฝ้าบ้านตัวนี้มุ่งหน้าเดินทางไป
(หมายเหตุ เนื้อหาส่วนหนึ่งนำเสนอในเสวนา “พลังพลเมืองทำอะไรได้บ้าง” วันต่อต้านคอร์รัปชันแห่งชาติ 2558 เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2558)
13 กันยายน 2015
ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 19 ฉบับที่ 6885 วันอาทิตย์ที่ 13 กันยายน พ.ศ.2558, http://www.m.ryt9.com/s/tpd/2249868)
-----------------------------
บรรณานุกรม:
1. ปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน https://web.facebook.com/Watchdog.ACT
2. องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) http://www.anticorruption.in.th/

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

“เลือกที่จะสู้”

จงลืมอดีต มองอนาคต ตัดสินใจที่จะลุกขึ้นสู้อีกครั้ง การเก็บเกี่ยวกำลังรออยู่ข้างหน้า อนาคตมีไว้สำหรับผู้ “เลือกที่จะสู้” เท่านั้น คนไม่ได้เกิดมาเท่าเทียม แต่ทุกคนสามารถ “เลือกที่จะสู้” หรือ “ยอมแพ้” คนที่ไม่สู้ไม่ต่างจากซากศพที่เดินได้ “วันนี้” กับ “พรุ่งนี้” ไม่มีความหมายสำหรับเขา ------------ คนที่สู้ “ทุกวันมีความหมาย” “ทุกวันเป็นวันแห่งพลัง วันแห่งความหวัง” เขารอยคอยวันพรุ่งนี้ วันที่จะได้เก็บเกี่ยว -------------- ใครบ้างที่ไม่เคยผิดพลาด ไม่เคยล้มเหลว คนที่สู้ “จะไม่อยู่เฉย จะมุ่งไปข้างหน้า มุ่งไปข้างหน้า มุ่งไปข้างหน้าเท่านั้น” “เขาจะพัฒนา” และทำได้ดีขึ้นๆ ความล้มเหลวคือ “ขั้นบันได” สู่ความสำเร็จของเขา -------------- ถ้าเลือกที่จะไม่ยอมแพ้ ก็มีสิทธิชนะ ถ้าเลือกที่จะไม่ยอมแพ้ ความมีชีวิตชีวาจะเบ่งบานต่อไป สู้ เพื่อเอาชนะตนเอง สู้ เพื่อคนที่รัก สู้ เพื่อวิสัยทัศน์ ท่านเกิดมาเพื่อวิสัยทัศน์ใด ------------ จงลืมอดีต มองอนาคต ตัดสินใจที่จะลุกขึ้นสู้อีกครั้ง การเก็บเกี่ยวกำลังรออยู่ข้างหน้า อนาคตมีไว้สำหรับผู้ “เลือกที่จะสู้” เท่านั้น
11 ตุลาคม 2017 ชาญชัย คุ้มปัญญา --------------- ภาพ : เลือกที่จะสู้ เคร…

เด็กติดเกมติดเน็ต ควรแก้ที่เด็กหรือผู้ใหญ่

สังคมกังวลเมื่อเด็กติดเกมติดเน็ตมากขึ้นทุกที พ่อแม่หลายคนห่วงลูกที่ผลการเรียนแย่ลง กรณีร้ายแรงคือกลายเป็นคนอารมณ์แปรปรวน ควบคุมตัวเองไม่ได้ คำถามคือใครที่ทำให้เด็กติดเกมติดเน็ต

รายงานกระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่นล่าสุดระบุว่านักเรียนมัธยมต้นกับมัธยมปลายทุก 1 ใน 7 คนกำลังเผชิญปัญหาจากการติดอินเทอร์เน็ต (Internet addiction)สถิตินี้เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เด็กเหล่านี้ไม่สนใจเรียนหนังสือ ทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เป็นข้อมูลสำรวจเมื่อสิ้นปีงบประมาณ 2017 พบว่าเด็กนักเรียนญี่ปุ่นราว 930,000 คนติดเกมออนไลน์หรือโซเชียลมีเดีย ในขณะที่เมื่อ 5 ปีก่อนมีเพียง 400,000 รายเท่านั้น  โรคติดอินเทอร์เน็ต : โรคติดอินเทอร์เน็ตหรือ Internet Addiction Disorder (IAD) เป็นการ “เสพติด” (an addiction) คือยิ่งเล่นยิ่งอยากเล่นต่อ สูญเสียการควบคุมตัวเอง ระบบประสาทและสมองผิดปกติ การติดเน็ตรวมทุกกิจกรรมที่ทำผ่านอินเทอร์เน็ต เช่น การท่องเว็บ ดูหนังโป๊ คุยในห้องแชท ส่งข้อความไปมา เล่นเกมในเน็ต ฯลฯ อาจเป็นการใช้เน็ตผ่านคอมพิวเตอร์ สมาร์ทโฟนหรืออุปกรณ์อื่นๆ โรคติดอินเทอร์เน็ต ไม่เพียงทำลายสุขภาพผู้เล่นอินเทอร์เน็ต ทำให้ระบบประสาท…

อีโบลาระบาดจริงอีกครั้งที่คองโก

รัฐบาลคองโกประกาศภัยเชื้ออีโบลาระบาด พบผู้เสียชีวิตใกล้ 40 รายแล้ว ข่าวดีคือองค์การอนามัยโลกให้ความช่วยเหลือใกล้ชิด มีวัคซีนป้องกันโรค แต่เขตระบาดอยู่ในพื้นที่สงครามยากต่อการควบคุม

กระทรวงสาธารณสุขประเทศคองโกแถลงเมื่อวันที่ 7 สิงหาคมว่ามีผู้เสียชีวิตจากเชื้อไวรัสอีโบลา (Ebola virus) เพิ่มอีก 2 ราย รวมแล้วการระบาดรอบใหม่พบผู้เสียชีวิตแล้ว 36 ราย
ล่าสุด ข้อมูลเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มเป็น 105 รายแล้ว แม้จะมีระบบควบคุมกักกันโรค ให้วัคซีนวันละ 400-600 ราย ที่แย่ที่สุดคือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขติดเชื้อด้วย

องค์การอนามัยโลกแถลงว่าสายพันธุ์ที่ระบาดเป็นสายพันธุ์รุนแรงที่สุด อัตราเสียชีวิตสูงสุด ตั้งแต่ร้อยละ 50 ขึ้นไป ดีที่เป็นสายพันธุ์เดิมที่มีวัคซีนป้องกัน อย่างไรก็ตาม พื้นที่ระบาดอยู่ในแถบภาคเหนือเขตไม่สงบ มีการปะทะกันด้วยอาวุธสงครามของกองกำลังต่างๆ เป็นอีกสาเหตุที่การควบคุมโรคยากลำบากขึ้นมาก อะไรคือโรคอีโบลา : โรคอีโบลา (Ebola virus disease หรือ EVD) คือโรคติดเชื้อไวรัสเฉียบพลันชนิดหนึ่ง ยังไม่มียารักษา ผู้ป่วยมีอัตราเสียชีวิตสูง ผู้ติดเชื้อจะเริ่มต้นด้วยอาการคล้ายหวัดหลายอย่าง …